Tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất – Ngữ văn 7

tuc-ngu-ve-thien-nhien-va-lao-dong-san-xuat-lop-7

TỤC NGỮ VỀ THIÊN NHIÊN VÀ LAO ĐỘNG SẢN XUẤT

I. TÌM HIỂU CHUNG:

Tìm hiểu chú thích:

(Chú ý khái niệm tục ngữ).

Đọc: Đọc chậm rãi, rõ ràng, ngắt nhịp.

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN:

1. Những câu tục ngữ về thiên nhiên:

Có khi nào đi ngủ, đêm ta chưa nằm đã sáng còn ban ngày, chưa cười đã tối không? Vậy biện pháp nghệ thuật được sử dụng ở đây là gì? Tác dụng?

– Nói quá. Nói quá vậy nhằm mục đích khẳng định đêm tháng năm rất ngắn (ngày dài), ngày tháng mười thì ngắn (đêm dài).

Câu tục ngữ này cho chúng ta bài học gì?

– Cho biết về thời gian các tháng trong năm.

– Cho một bài học ý nghĩa: cần tiết kiệm thời gian, phải tranh thủ làm việc, sắp xếp và chủ động công việc vào những thời điểm khác nhau.

Câu (2) nêu nhận xét về hiện tượng gì?

– Nhận xét về hiện tượng nắng, mưa dựa trên cơ sở là xem sao trời, ngày nào đêm trước trời có nhiều sao hôm sau sẽ nắng, và ngược lại.

Qua câu tục ngữ giúp ta ý thức điều gì? Có phải trong thực tế lúc nào cũng đúng không?

– Giúp ta có ý thức biết nhìn sao để dự đoán thời tiết, biết sắp xếp công việc cho phù hợp.

– Trong thực tế không phải lúc nào cũng đúng.

Em hiểu như thế nào là “ráng mỡ gà”?

– Ráng chiều có màu vàng giống mỡ gà.

Từ việc hiểu chú thích, em hãy cho biết cụm từ “có nhà thì giữ” ngụ ý gì? Cách nói đó sử dụng biện pháp tu từ gì?

– “Có nhà thì giữ” có nghĩa là chuẩn bị chống giữ nhà cửa để đề phòng dông bão.

– Đó là cách nói hoán dụ, ý nói việc giữ nhà cửa và hoa màu là một việc có liên quan đến bão.

Em hiểu tại sao kiến bò lên thì lại lo lụt? Cho ta kinh nghiệm gì?

– Kiến bò lên, thoát khỏi đất ẩm và tránh nước. Như vậy sắp có lụt lớn. Câu tục ngữ cho ta kinh nghiệm về dự báo thời tiết.

Câu tục ngữ không chỉ có tính dự báo thời tiết mà còn nói lên điều gì về tâm trạng của người dân?

– Nỗi lo của người nông dân về lụt lội cứ xảy ra hàng năm.

Nhờ đâu mà nhân dân ra rút được những kinh nghiệm trên?

– Nhờ vào sự quan sát của nhân dân qua nhiều ngày, nhiều đêm, nhiều tháng, nhiều năm rồi đúc kết thành kinh nghiệm.

Ý nghĩa: Đây là những câu tục ngữ nói về những kinh nghiệm dựa vào hiện tượng tự nhiên để dự đoán thời tiết, khí hậu. Qua đó giúp con người biết sắp xếp công việc; chủ động phòng chống lũ lụt, giữ gìn nhà cửa và hoa màu.

2. Những câu tục ngữ về lao động sản xuất:

Câu 5:

Em hiểu “tấc vàng” theo nghĩa ntn? Nói như vậy có quá không?

– “Tấc vàng” có nghĩa là đất nếu như biết khai thác thì có thể làm ra của cải có giá trị như vàng và cũng nhằm phê phán hiện tượng lãng phí đất.

Ý nghĩa: Nêu cao giá trị của đất. Đồng thời phê phán hiện tượng lãng phí cảu đất.

Câu 6:

Hãy dịch nghĩa từng từ Hán Việt có trong câu tục ngữ trên? Nêu ý nghĩa của câu tục ngữ?

– Giải nghĩa: Nhất – một, canh – trồng, trì – ao, nhị – hai, viên – vườn, tam – ba, điền – ruộng.

– Ý nghĩa: Các nghề để có thu nhập cao thì thứ nhất là đào ao nuôi cá, thứ nhì làm vườn, thứ ba là làm ruộng.

Ý nghĩa: Nói về thứ tự các nghề đem lại lợi ích kinh tế

Câu 7:

Em thấy sự sắp xếp thứ tự ưu tiên trong canh tác của câu tục ngữ có phù hợp với tình hình nước ta hiện nay

Ý nghĩa : Khẳng định thứ tự quan trọng của các yếu tố: (nước, phân, lao động, giống) đối với nghề trồng lúa.

Câu 8:  Khẳng định tầm quan trọng của thời vụ và việc làm đất

Cả hai câu tục ngữ 7,8 nói lên kinh nghiệm gì? Nét đặc sắc về nghệ thuật là gì?

– Câu 7: Kinh nghiệm đối với nghề trồng lúa nước ở nước ta, tầm quan trọng của từng yếu tố được sắp xếp: nước, phân, chuyên cần, giống tốt.

– Câu 8: Khẳng định tầm quan trọng của việc đúng thời vụ và đất đai phải cày bừa, cuốc xới kĩ, nhuyễn, …

– Hình thức cả hai câu ngắn gọn, súc tích.

* Ghi nhớ: Học Sgk/5.

III. LUYỆN TẬP:

* Các câu tục ngữ có nội dung tương tự:

 – Thứ nhất cày nỏ, thứ nhì bỏ phân.

– Tốt giếng tốt má, tốt mạ tốt lúa.

– Mây xanh thì nắng mây trắng thì mưa
Tháng bảy heo may chuồn chuồn bay thì bão

– Tháng giêng là tháng ăn chơi
Tháng hai trồng đậu trồng khoai trồng cà
Tháng ba thì đậu đã già
Ta đi ta hái về nhà phơi khô
Tháng tư đi tậu trâu bò
Để ta sắm sửa làm mùa tháng năm.

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.