Tóm tắt nội dung văn bản Tức nước vỡ bờ (trích tiểu thuyết Tắt đèn của Ngô Tất Tố)

tom-tat-van-ban-tuc-nuoc-vo-bo-trich-tieu-thuyet-tat-den-cua-ngo-tat-to

Tóm tắt: Tức nước vỡ bờ

Chuyện kể về hoàn cảnh đáng thương của gia đình chị Dậu vào một mùa thu thuế ở làng Đông Xá. Mùa thu thế năm ấy diễn ra thật khốc liệt. Chị Dậu sau khi bán con, bán chó mới có đủ tiền đống sưu cho anh Dậu và chị. Tưởng rằng khổ nạn đã qua. Nào ngờ, hôm sau, bon cai lệ và người nhà lý trưởng lại đến tiếp tục bắt anh chị nộp xuất sửa cho anh Sửa, người em của anh Dậu, vốn đã chết từ năm ngoái nhưng chưa được gạch tên. Vì không có tiền đóng sưa, anh Dậu bị chúng lôi ra đình đánh cho thừa chết thiếu sống. Buổi chiều, chúng lôi anh về rũ rượi như một cái xác chết. Nhờ bà lão hàng sớm cho bát gạo, chị Dậu vội nấu cháo cho chồng ăn. Cháo chín, anh Dậu chưa kịp ăn thì bọn chúng lại xông đến, quyết bắt anh Dậu ra đình đánh một lần nữa. Chị Dậu hết lời van xin nhưng chúng vẫn không nghe lại còn đánh chị và xông tới chỗ anh Dậu. Thương anh Dậu và căm ghét bọn người bất nhân, tàn bạo, chị Dậu đã đánh lại chúng một trận nhớ đời.

Giá trị nội dung và nghệ thuật:

Giá trị nội dung: Bằng ngòi bút hiện thực sinh động, đoạn trích “Tức nước vỡ bờ” đã vạch rõ bộ mặt xấu xa, tàn bạo của xã hội thực dân phong kiến đương thời đẩy người nông dân vào tình cảnh vô cùng khốn khổ, bế tắc, khiến họ phải liều mạng cự lại. Đoạn trích còn cho thấy vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ nông dân, vừa giàu tình yêu thương vừa có sức sống tiềm tàng, mạnh mẽ

Giá trị nghệ thuật: Nghệ thuật tạo tình huống truyện có tính kịch, cách kể chuyện sinh động, giàu cảm xúc. Nghệ thuật khắc họa nhân vật đặc sắc, miêu tả nhân vật chân thật, sinh động về ngoại hình, ngôn ngữ, hành động, tâm lí. Đoạn trích tiêu biểu cho ngòi bút hiện thực, ngôn ngữ kể chuyện vô cùng linh hoạt.

Cảm nghĩ về nhân vật chị Dậu:

Nếu nhân vật Lão Hạc đã chọn lấy cái chết để giải thoát mình khỏi những bế tắc cùng cực thì ta lại thấy ở nhân vật chị Dậu một sức mạnh sinh tồn mạnh mẽ. Dù bị cường quyền đẩy vào bước đường cùng, chị Dậu đã không chọn cách buông bỏ mà lại dũng cảm chống lại để bảo vệ chồng và tìm kiếm một lối thoát. Dù chị biết rất rõ sau hành động phảng kháng của mình, bọn cai lệ và người nhà lý trưởng sẽ không buông tha cho gia đình chị nhưng đó là cách tức thời và có lẽ là đúng đắn nhất. Nếu chị không làm vậy thì anh Dậu sẽ cầm chắc cái chết khi bị bọn chúng lôi ra đình đánh tiếp.

Hành động liều lĩnh của chị Dậu cho thấy chị là một người phụ nữ hết mức yêu thương chồng, vượt qua nỗi sợ hãi của bản thân và bất chấp hiểm nguy để bảo vệ chồng trong tình thế nguy kịch. hành động ấy phản ánh thực trạng “tức nước vỡ bờ” ủa người nông dân Việt Nam trước cách mạng khi bị dồn ép đến bước được cùng. Nó dự báo một cuộc nổi dậy mạnh mẽ của nhân dân lao động sau này.

Đoạn trích Tức nước vỡ bờ là một trong những trang viết xuất sắc nhất của nhà văn Ngô Tất Tố. Thông qua hành động phản kháng quyết liệt của nhân vật chị Dậu đối với cường quyền, tác giả ca ngợi và khẳng định những phẩm chất tốt đẹp và sức sống tiềm tàng mạnh mẽ của người phụ nữ nông dân trước cách mạnh.

Hướng dẫn tìm hiểu tác phẩm:

Tác giả, tác phẩm:

Tác giả: Ngô Tất Tố.

Ngô Tất Tố là nhà văn, nhà báo, nhà Nho học, nhà phê bình văn học, nhà nghiên cứu văn hóa nổi tiếng của nền văn học Việt Nam. Ông được xem là nhà văn hiện thức tiêu biểu nhất của nền văn học Việt nam thế kỉ 20.

Tác phẩm: Trích trong tiểu thuyết Tắt đèn (1939)

Tìm hiểu văn bản:

1. Nhân vật cai lệ và người nhà lí trưởng:

+ Cai lệ là chức danh thấp nhất trong quân dội chế độ cũ. Hắn có vai trò là tay sai đắc lực trong việc trưng thu sưu thuế của người dân.

+ Cai lệ và người nhà lí trưởng đến thúc sưu anh Dậu với thái độ: Sầm sập tiến vào với roi song, tay thước, tay thừng.

Cai lệ đã nói năng, hành động:

+ Hùng hổ tiến vào nhà, ra oai
+ Thét “Thằng kia nộp tiền sưu mau”
+ Trợn ngược hai mắt, quát …
+ Giọng hầm hè, đe doạ
+ Ra lệnh trói anh Dậu, đánh chị Dậu, anh Dậu.

Qua hành động và lời nói, ta thấy cai lệ là tên hung hăng, cậy quyền cậy thế, tàn ác, táng tận lương tâm, đánh người không chút xót thương).

2. Nhân vật chị Dậu:

– Chị Dậu là một người phụ nữ nông dân chất phác, hiền dịu, yêu thương chồng, biết nhẫn nhục, chịu đựng có sức sống mạnh mẽ, tinh thần phản kháng tiềm tàng, quyết liệt.

– Trước thái độ của cai lệ và người nhà lí trưởng, chị Dậu đã cư xử:

+ Chị cố nhịn, run run, chị vẫn cố “Thiết tha” trình bày hoàn cảnh khó khăn của gia đình; gọi bằng ông và xưng cháu. Vì chị biết thân phận mình nhỏ bé và mong chúng động lòng thương, không đánh đập, hành hạ anh Dậu nữa.

+ Chị cố nhẫn nhịn, sợ đến run run nhưng chị vẫn cố “thiết tha” trình bày hoàn cảnh khó khăn của gia đình. Chị gọi chúng bằng ông và xưng cháu vì chị biết thân phận nhỏ bé của mình và mong chúng không đánh đập, hành hạ anh Dậu.

+ Van xin không được, can ngăn cũng không xong, bằng lời lẽ cũng vô ích, chị liều mạng lại để cứu chồng. Do sức mạnh của lòng căm hờn và uất hận đã dồn nén bấy lâu đã khiến chị dũng cảm vượt qua nỗi sợ hãi. Nó bắt nguồn từ lòng yêu thương chồng con.

Nhận xét:

Chị Dậu là người nông dân mộc mạc, khiêm nhường, giàu lòng vị tha, yêu thương chồng con, biết nhẫn nhục, chịu đựng nhưng không yếu đuối. Khi bị đẩy đến bước đường cùng thì vùng lên chống trả quyết liệt. Ngòi bút của Ngô Tất Tố đã toát lên giá trị hiện thực: “Có áp bức, có đấu tranh”. “Tức nước vỡ bờ” cách đặt tên như vậy là thoả đáng.

Đây là đoạn tạo nên những tình huống bất ngờ cho người đọc. Trong đoạn trích hai nhân vật chị Dậu và cai lệ được miêu tả rõ nét. Cai lệ là một tên tay sai nhưng được tác giả tập trung miêu tả nổi bật, bên cạnh đó thì chị Dậu mọi lời lẽ, hành động đều nhất quán. Tác phẩm Ngô Tất Tố chưa chỉ ra cho người nông dân cách đấu tranh nhưng ông đã làm toát lên cái chân lí hiện thực rất đơn giản: “Tức nước ắt có vỡ bờ; ở đâu có áp bức, ở đó có đấu tranh”.

Nghệ thuật:

– Tạo dựng tình huống có tính kịch “Tức nước vỡ bờ”.
– Kể chuyện, miêu tả nhân vật chân thực, sinh động (ngoại hình, ngôn ngữ, hành động, tâm lí).
– Khắc họa nhân vật rõ nét, ngòi bút miêu tả linh hoạt, sống động; ngôn ngữ kể chuyện, miêu tả và ngôn ngữ đối thoại của nhân vật thật đặc sắc.

Bình luận: