Cảm nhận ý nghĩa truyện ngắn Vợ Chồng A Phủ của Tô Hoài

tim-hieu-truyen-vo-chong-a-phu-cua-to-hoai
  • Mở bài:

Tô Hoài (1920 – 2014), là một trong những cây bút văn xuôi hàng đầu của nền Văn học Việt Nam hiện đại. Sáng tác của Tô Hoài thể hiện vốn hiểu biết phong phú về nhiều lĩnh vực đời sống, đặc biệt là về phong tục và sinh hoạt đời thường. Ông có nhiều thành công khi viết về đề tài miền núi. Tô Hoài nhà văn có khả năng quan sát tinh tường, có lối kể chuyện sinh động, mô tả diễn biến tâm lí nhân vật tinh tế, ngôn ngữ giàu chất tạo hình. Tác phẩm cùa ông đậm đà màu sắc dân tộc, thấm đượm tính chất trữ tình.

“Vợ chồng A Phủ” in trong tập “Truyện Tây Bắc”, là kết quả của chuyến Tô Hoài đi cùng bộ đội vào giải phóng Tây Bắc (1952), được tận mắt chứng kiến cuộc sống tối tăm tủi nhục và tình cảm với Cách mạng của nhân dân Tây Bắc dưới ách thống trị của thực dân phong kiến.

  • Thân bài:

Đoạn trích kể về cuộc đời của Mị và A Phủ (dân tộc Mèo). Mị là một cô gái hồn nhiên, tài giỏi, hiếu thảo. Mị bị bắt về làm dâu nhà thống lí Pá Tra để trừ nợ cho bố mẹ. Sống trong cảnh khổ, có lúc Mị định tự tử nhưng nghĩ thưong bố nên Mị lại thôi. Mị sống trong nhà thống lí như nô lệ, như “con rùa lùi lũi nuôi trong xó cửa”; phải làm việc từ sáng đến tối, hết năm này qua năm khác. Vào một đêm xuân, nghe tiếng sáo, tiếng khèn gọi bạn, khát vọng hạnh phúc trong Mị trồi dậy. Mị uống rượu và muốn đi chơi nhưng bị A Sư trói đứng vào cột nhà suốt đêm cho đến sáng hôm sau, khi A Sứ đi chơi bị đánh, Mị mới được cởi trói để đi hái thuốc cho chồng.

A Phủ là chàng trai mồ côi, lao động giỏi, dũng cảm nhưng không cưới được vợ vì nghèo. Vì A Phủ đánh A Sử – con quan, nên A Phủ bị bắt, bị đánh, bị phạt vạ. A Phủ phải ở đợ cho nhà thống lí để lấy tiền nộp phạt. A Phủ phải phát nương, làm rẫy, quanh năm suốt tháng ngoài rừng. Vì để hố ăn mất một con bò ncn A phủ bị trói đứng vào cột suốt mấy ngày đêm liền.

Chứng kiến cảnh A Phủ bị hành hạ có nguy cơ phải chết, thương người, thương mình, Mị đã cởi trói cho A Phủ và cùng A Phủ trốn khỏi Hồng Ngài. Tinh thần phản kháng, khát vọng hạnh phúc đã chiến thắng.

Truyện Vợ chồng A Phủ phơi bày cuộc sống tăm tối tủi nhục của người lao động Mèo nghèo khổ dưới ách thống trị của bọn phong kiến và lòng khát khao tự do, ý thức tự giải phóng của họ.

Mị là nhân vật chính trong truyện. mị vốn là một cô gái sinh đẹp nhưng sớm bị ràng buộc vào những khổ đau. Khi còn ở nhà, Mị hồn nhiên, yêu đời, hiếu thảo. Đặc biệt, cô có tài thổi lá “hay như thổi sáo”. Biết bao chàng trai say mê tiếng sáo của cô mà đi theo hết núi này đến núi khác. Đêm đêm, trai làng đứng nhẵn cả vách nhà Mị. Trong trái tim Mị cũng đầy khao khát tình yêu và mơ ước có một cuộc sống bình yên, hạnh phúc. Mị có đủ phẩm chất tốt đẹp đế được sống hạnh phúc. Thế nhưng, cuộc đời lúc nào cũng trớ trêu, đầy khỏ đau, ngang trái. Chỉ vì món nợ truyền kiếp của cha mẹ mà Mị bị cướp đi tất cả.

Khi làm dâu nhà thống lí Pá Tra, Mị sống tủi nhục, lầm lũi và cam chịu cùng cực. Từ một co gái trẻ trung, giờ Mị chỉ biết im lặng, khuôn mặt vô hòn vô cảm. Mọi khát khao trong cô dường như đã bị tan biến từ lâu lắm rồi. Mị chính là nạn nhân tiêu biểu của sự tàn bạo, áp chế về mặt tinh thần của giai cấp phong kiến ở miền núi. Ngoài Mị, trong căn nhà ấy còn có biết bao người phụ nữ khác cũng cùng chung số phận. Có người đã chết vì cực khổ quá.

Thật bất ngờ, trong cô gái ấy vẫn còn có một sức sống tiềm tàng, mãnh liệt. Nó lặn sâu trong tâm hồn, thỉnh thoảng nó trỗi dậy, thôi thúc mị suy nghĩ. Có nhiều lúc, Mị ý thức được nỗi tủi nhục của bản thân mình “không bằng thân trâu ngựa”. Nhưng ý nghĩ ấy cũng chóng qua bởi nỗi vất vả của công việc và sức mạnh của cường quyền. Rồi một lần Mị muốn đi chơi. Chưa kịp bước đi thì Mị bị A Sử bắt trói chặt vào cột.

Cứ mỗi lần sức sống ấy trỗi dậy thì nó bị cường quyền và thần quyền trấn áp phủ phàng. nhưng lần cuối cùng, bằng tất cả lòng dũng cảm và tình yêu thương con người, Mị đã vượt qua nỗi sợ hãi giải thoát thành công cho A Phủ và giải thoát cho chính mình. Mị tiêu biểu cho người phụ nữ có tâm hồn trong sáng, yêu đời, khát khao hạnh phúc nhưng bị chà đạp đau khổ.

Nhân vật A Phủ cũng có một số phận chẳng khác gì Mị. Lúc chưa đi ở gạt nợ,A phủ là một chàng trai khỏe mạnh, dũng cảm, táo bạo, cương trực, lao động giỏi nhưng mồ côi và nghèo. Lúc đi ở gạt nợ cho nhà thống lí, A Phủ siêng năng, dũng cảm, chất phác. Tuy sống cuộc sống nô lệ, bị bóc lột tàn nhẫn nhưng A Phủ vẫn luôn hướng về phía trước.

A Phủ là đứa con của núi rừng tự do có cuộc sống phóng khoáng, gần gũi thiên nhiên, có khát vọng sống mãnh liệt, chất phác, dũng cảm nhưng chịu nhiều tủi nhục đã vùng lên tự giải thoát. A Phủ tiêu biểu cho người thanh niên lao động Mèo nghèo khổ có phẩm chất đẹp đẽ, trong sáng.

Nhà văn đã dành những trang viết đẹp nhất khi khắc họa tâm trạng và sức sống trỗi dậy ở Mị trong đêm tình mùa xuân ở Hòng Ngài. Không khí chuẩn bị đón tết tràn ngập khắp bản làng ít nhiều cũng đã tác động đến tinh thần Mị.  Bởi thế, khi nghe tiếng sáo mùa xuân văng vẳng vọng về trên đồi, lòng ham sống, khát vọng hạnh phúc của Mị đã thức tỉnh. Mị muốn đi chơi xuân. một hành động bất ngờ mà bao năm ở chốn này cô chưa bao giờ nghĩ tới.

Dù bị A Sử trói đứng, thân thể đau nhức, rã rời nhưng Mị vẫn sống với khao khát cháy bỏng, thả hồn mình theo tiếng sáo bên ngoài vọng lại. Sau cùng, Mị nhận thức được cuộc sống thực tại của mình “không bằng con ngựa” . Lần đầu tiên, Mị ý thức rõ ràng về nỗi khổ nhục của mình.

Khi chúng kiến cảnh A Phủ bị trói, lúc đầu, Mị vẫn lạnh lùng, thản nhiên bởi việc bắt người, trói người vốn không hề xa lạ ở cái nhà này. Mặt khác, tâm hồn vốn đã chai sạn, khô héo, không còn quan tâm đến ai nữa.

Khi nhìn thấy nước mắt của A Phủ,  Mị xúc động, thương người rồi lại thương mình. Mị đồng cảm với hoàn cảnh của A Phủ. Mị nghĩ đến việc cởi trói cho A Phủ. Sau đó cô đã hành động quyết liệt. Hành động ấy tuy bột phát nhưng nó chứng tỏ Mị đã vượt thoát khỏi mọi sức mạnh ràng buộc của cường quyền và thần quyền, tự mình hành động. Giửi thoát xong cho A Phủ, cô cũng tự giải thoát mình và cùng A phủ tìm kiếm một con đường sống. Cô chưa hình dung cuộc sống phía trước sẽ như thế nào nhưng chắc chắn là sẽ tốt hơn hẳn hiện tại.

Tô Hoài đã rất thành công khi lựa chọn cách kể chuyện khéo léo, linh hoạt, dựng cảnh và tạo không khí cho truyện thích hợp. Nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật sắc sảo, tinh tế, hợp lí. Ngôn ngữ truyện giàu chất tạo hình, giàu chất thơ và đậm màu sắc dân tộc. Nhà văn tỏ ra âm hiểu trong cách miêu tả phong tục người miền núi vừa chân thực, sống động vừa hết sức linh hoạt, chân thật, gây ấn tượng đối với người đọc.

  • Kết bài:

Truyện Vợ chồng A Phủ có giá trị hiện thực và tư tường nhân đạo sâu sắc. tác phẩm giúp ta hiểu sâu hơn về đời sống và văn hóa của các dân tộc ít người miền núi, thấy được tâm hồn phong phú, trong sáng, khao khát tự do và ý thức đấu tranh của họ.

theo https://duongleteach.com

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.