Tìm hiểu tác phẩm Chữ người tử tù

tim-hieu-tac-gia-nguyen-tuan-va-tac-pham-chu-nguoi-tu-tu

Tác giả Nguyễn Tuân

Nguyễn Tuân (1910 -1987), là một nhà văn lớn, một nghệ sĩ tài hoa uyên bác, có cá tính độc đáo và có ý thức rất cao về trách nhiệm của người cầm bút. Ông sáng tác ở nhiều thể loại song đặc biệt thành công ở thể loại tùy bút và có nhiều đóng góp quan trọng cho văn học Việt Nam hiện đại.

I. Tìm hiểu chung:

Chữ người tử tù là một trong những thiên truyện xuất sắc nhất của tập “Vang bóng một thời” ( gồm 11 truyện ngắn). Lúc đầu, tác phẩm có tên là “Dòng chữ cuối cùng” sau đó đổi thành “Chữ người tử tù”.

Tóm tắt nôi dung:

Huấn Cao là một người có tài viết chữ đẹp, có khí phách, cầm đầu cuộc khời nghĩa của nhân dân chống lại triều đình. Chí lớn không thành, ông bị bắt giải đến đề lao chờ ngày thi hành án tử. Tại đây, ông gặp viên quản ngục – một người có lương tâm, nhân cách, ao ước có được chữ của Huấn Cao để treo trong nhà. Ban đầu chưa hiểu nên Huấn Cao tỏ ý khinh bạc. Sau khi nhân ra tấm lòng viên quản ngục, Huấn Cao đồng ý cho chữ.

Cảnh cho chữ là “cảnh tượng xưa nay chưa từng có” diễn ra trong buồng giam chật hẹp, ẩm ướt, dơ bẩn. Không chi cho chữ, Huấn Cao khuyên quản ngục nên rời bỏ công việc hiện tại để giữ “thiên lương”. Cuộc bàn giao “cái đẹp” đã hoàn thành trong sự xúc động của viên quản ngục.

Chủ đề:

Tác phẩm ca ngợi Huấn Cao – một con người tài hoa, có cái tâm trong sáng và khí phách hiên ngang, bất khuất, qua đó thể hiện quan niệm thẩm mĩ và lòng yêu nước kín đáo của Nguyễn Tuân.

Phân tích tác phẩm:

1. Tình huống truyện độc đáo :

Nguyễn Tuân đã đặt hai nhân vật Huấn Cao và Quản Ngục vào một tình huống éo le, mối quan hệ giữa họ giàu kịch tính.

+ Trên bình diện nghệ thuật: Họ là tri âm tri kỷ của nhau (đều là những con người có tâm hồn nghệ sĩ, trân trọng cái đẹp nghệ thuật)

+ Trên bình diện xã hội: Họ ở thế đối địch nhau (tử tù và quản ngục, kẻ là “đại nghịch” của triều đình, kẻ đại diện cho trật tự xã hội đương thời)

=> Tình huống đặc sắc làm nổi bật vẻ đẹp của hình tượng Huấn Cao, làm sáng tỏ tấm lòng “biệt nhỡn liên tài” của Quản ngục, đồng thời thể hiện sâu sắc chủ đề tác phẩm.

2. Nhân vật

Nhân vật Huấn Cao:

Là người nghệ sĩ tài hoa.

Có khí phách hiên ngang của một trang anh hùng dũng liệt.

Có thiên lương lương sáng.

=> Vẻ đẹp của Huấn Cao là vẻ đẹp lãng mạn, một vẻ đẹp được lí tường hóa. Qua nhân vật này, Nguyễn Tuân khẳng định cái đẹp là bất diệt, cái tài phải đi đôi với cái tâm, cái đẹp và cái thiện không thể tách rời nhau.

Nhân vật Viên quản ngục.

Hoàn cảnh sống (làm cai ngục) đối lập hoàn toàn với nhân cách sống của ông (say mê cái đẹp, quý trọng người tài)

Bị Huấn Cao khinh bạc, ông vẫn chân thành, cung kính, bất chấp an nguy tìm cách biệt đãi Huấn Cao.

Thành kính đón nhận chữ và lời khuyên của Huấn Cao trong sự xúc động, nghẹn ngào.

=> Vẻ đẹp tâm hồn của viên quản ngục chính là “một âm thanh trong trèo chen vào giữa một bản đàn mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ”. Qua nhân vật này, Nguyễn Tuân muốn khẳng định: trong mỗi con người đều ẩn chứa tâm hồn yêu cái đẹp, cái tài. Cái đẹp chân chính dù ở hoàn cảnh nào cũng vẫn giữ được “ phẩm chất” và “ nhân cách”.

3. Cảnh cho chữ trong nhà ngục – một cảnh tượng xưa nay chưa từng có

+ Không gian khác thường: nơi nhà ngục u tối, ẩm ướt, dơ bẩn; dưới ánh đuốc lờ mờ,…

+ Thời gian khác thường: đêm khuya,

+ Có sự đảo lộn trong vị thể của các nhân vật: kẻ tử tù là người cho chữ, người cho đi cái đẹp người quản ngục là kẻ nhận chữ, kẻ tiếp nhận cái đẹp; kẻ tử tù uy nghiêm, người quản ngục khúm núm;

Lời khuyên của Huấn Cao với quản ngục (sau khi đã cho chữ) có ý nghĩa sâu sắc:

+ Cái đẹp có thể sản sinh từ đất chết, nơi tội ác ngự trị nhưng không thể sống chung với tội ác.

+ Cái đẹp gắn liền với cái thiện, con người chi có thể và chỉ xứng đáng được thưởng thức cái đẹp khi giữ được “ thiên lương””.

-> Lời khuyên của Huấn Cao có tác dụng cảm hóa con người.

=> Qua cảnh cho chữ, Nguyễn Tuân muốn khẳng định sự chiến thắng của ánh sáng đối với bóng tối, của cái đẹp với cái xấu xa nhơ bẩn, của cái thiện với cái ác và tôn vinh nhân cách cao cả của Huấn Cao, đồng thời thể hiện niềm tin của tác giả vào con người.

5. Giá trị nghê thuât:

– Tạo tình huống truyện độc đáo, đặc sắc.

– Bút pháp dựng người, dựng cảnh điêu luyện.

– Ngôn ngữ giàu hình ảnh, có tính tạo hình, vừa cổ kính, vừa hiện đại.

6. Ý nghĩa tác phẩm:

Tác phẩm là một bài ca đầy cảm hứng, động viên con người gắng giữ “thiên lương” trong bất kỳ hoàn cảnh nào, đồng thời thể hiện sâu sắc quan điểm thẩm mĩ tiến bộ của Nguyễn Tuân: tài và tâm, cái đẹp và cái thiện thống nhất làm một. Làm người chỉ quý mỗi thiện lương mà thôi.

https://duongleteach.com

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.