Ngọn lửa trong văn hóa Ấn Độ

nang-xita-buoc-len-ngon-lua

Ngọn lửa trong văn hóa Ấn Độ

Nước và lửa được xem là hai yếu tố căn bản hình thành sự sống trên trái đất. Trong đó, lửa được coi là nhân tố  khởi sinh ra các nền văn minh nhân loại.

Trong nền văn hóa Ấn Độ, thần lửa cũng là thần được xem trọng nhất trong hệ thống thần linh. Lửa tồn tại ở cả ba cõi, vừa có sức mạnh tái sinh, vừa có sức mạnh hủy diệt. Trong đó, thần lửa Agni được xem là thần lửa chủ đạo, có vai trò điều khiển mọi sự sống trên mặt đất. Mọi nghi lễ liên quan tới lửa đều phải thông qua thần Agni. Thần Indra là thần lửa trung gian ở dạng thức tiềm ẩn trong vạn vật (núi lửa, sét,…). Thần Surya là thần lửa mặt trời, ngọn lửa vĩnh cửu. Tuy nhiên, với người Ấn Độ, lửa có sức mạnh siêu nhiên và đồng nhất với thần Brahma – vị thần tối cao.

Bởi thế, lửa có mặt trong tất cả các nghi nghi lễ của người Ấn Độ. Nó vừa tượng trưng cho sự trong sạch, tinh khiết, vừa tượng trưng cho sức mạnh hấp thụ hoặc hủy diệt hoặc hóa thân (hủy diệt và tái tạo) của vạn vật.

Lửa có mặt ở cả ba cõi: trời, người, và địa phủ. Trước hết, ở sức mạnh hấp thụ, lửa có mặt ở khắp mọi nơi, ần hình (hơi ấm trong cơ thể vật) hoặc hiện hình (ngọn lửa). Ở sức mạnh hủy diệt, lửa tiếp nhận và hủy diệt tất cả những gì bị nó đốt nóng. Kể cả những gì cứng rắn nhất trong vũ trụ. Đồng thời lửa cũng là yếu tố tái sinh vạn vật ở một dạng thức khác.

Trong các lễ hỏa táng, người ta tin rằng ngọn lửa được coi như một phương tiện vận chuyển, hay là sứ giả, từ thế giới người sống sang thế giới người chết. Trong đám tang thì thiêu huỷ “ảo ảnh tạm thời” là cái xác khiến con người được siêu thoát. Ngọn lửa sẽ giúp hủy diệt cái vỏ thô lậu bên ngoài (thể xác) và giữ gìn cái tinh khiết (linh hồn) của con người, đưa linh hồn trở về với dạng thức năng lượng ban đâu và chờ đợi một cuộc chuyển luân mới.

Thần lửa Agni là vị thần thường xuyên khảo sát trên khắp mặt đất để theo dõi đạo đức của con người, phát hiện và tiêu diệt tội ác. Ma quỷ, yêu tinh và những điều hắc ám sẽ bị tiêu diệt trước ngọn lửa nóng bỏng của thần. Tập tục đột lửa đêm giao thừa, hay việc hơ trên lửa để cầu mong sức khỏe và sự bình yên của người Việt cũng xuất phát từ quan niệm này.

Lửa còn là biểu tượng có vài trò tẩy uế hoặc tái sinh giống như vai trò của nước. Nếu nước chỉ tẩy uế và làm sạch cho cái vỏ hình thức thì lửa lại có vi trò thấu hiểu, xuyên thấu bằng ánh sáng và chân lí, đạt đến trạng thái thông tuệ và siêu việt nhất giúp linh hồn được giải thoát khỏi mọi tội lỗi.

Lửa cũng được dùng để làm một phương tiện thử tội. Nhưng người ta cho rằng lửa không phán xử mà những kẻ bị thiêu đã tự phán xử mình. Nếu là người trong sạch, họ sẽ được bình yên dưới ngọn lửa nóng. Nếu như người thử lửa có tội, họ sẽ bị ngọn lửa thiêu chết. Câu chuyện nàng Xita (vợ của hoàng tử Rama) trong sử thi Ramayana đã thử mình dưới ngọn lửa của thần Agni khi bị Rama buộc tội không còn trong sạch. Nàng đã được Agni thấu hiểu và minh chứng sự trong sạch của nàng bằng cách che chở nàng dưới ngọn lửa hỷ diệt.

Một số nghi lễ liên quan tới lửa của người Ấn Độ.

Nghi lễ hoả táng

Trong Kinh Vêđa, thần Agni là nhịp cầu nối giữa thế giới thần linh và thế giới trần tục. Khi hoả táng cho người chết, người Ấn Độ đã sử dụng ngọn lửa để giúp người chết ra đi nhẹ nhàng, thanh thản, xóa bỏ mọi cái trần tục và tội lỗi, làm cho tâm hồn trong sạch. Ngọn lửa chính là “một biểu tượng linh thánh, của sự giác ngộ tuyệt đích và sự huỷ bỏ vỏ bọc bề ngoài”.

Lễ hiến sinh

Trong lễ hiến sinh, sự hi sinh sự sống của một cá thể này là để chuyển vận không ngừng dòng sự sống bất tuyệt của vũ trụ như một cái toàn thể. Vật hiến sinh sẽ được chuyên chở tới thần linh bằng ngọn lửa.

Tục hoả thiêu goá phụ theo chồng

Trước đây, người Ấn Độ quan niệm rằng người vợ cũng là một của cải của người chồng. Và khi người chồng chết đi, người vọ cũng phải cùng đi đê hầu hạ chồng. Vì thế mớ có lễ hỏa thiêu góa phụ theo chồng.

Lễ hội Diwali ay lễ hội ánh sáng.

Diwali hay “Lễ hội ánh sáng” là một trong những dịp cầu khấn các vị thần của sự phồn vinh, thịnh vượng. Nó được người dân Ấn Độ kỉ niệm rộn rã, huy hoàng khắp đất nước. Khắp nơi người ta thắp lên những ngọn đèn lung linh, cầu nguyện sự an bình, phồn thịnh luôn đến với cuộc sống. Trong ngày lễ nhiều người nghèo sẽ được nhận sự giúp đỡ. Mọi niềm khổ đau sẽ được thấu hiểu và cùng nhau vượt qua. Đây là lễ hội nổi tiếng và ý nghĩa nhất Ấn Độ.

Lễ hội Holi

Ngọn lửa trong lễ Holi được coi là một loại dàn thiêu vì nó được coi là dàn lửa dùng để thiêu quỉ cái Holika. Holika là em gái của Hiranyakshipu là vua của loài quỉ. Vì không thể giết được con trai Prahalad khi chàng vẫn thờ thần Vishnu, làm trái lại lệnh của mình, Hiranyakshipu đã nhờ Holika là người vốn có sự miễn nhiễm với lửa ôm chặt Prahalad trên đóng lửa ngùn ngụt. Thần Vishnu đã kịp xuất hiện cứu lấy Prahalad và trừng phạt Holika.

Ngọn lửa trong đêm hội Choti Holi có sức mạnh tiêu diệt ma quỷ, bóng tối và tiêu trừ mọi sự vấy bẩn trong con người.

Lễ hội đốt quỷ Dusshera

Sau khi giết dược quỷ vương, cứu vợ ra khỏi vòng tay dơ bẩn của hắn. hoàng tử râm đã đi muownj ngọn lửa thiêu rụi xác hắn ta. Tuwd đó có lễ đốt quỷ Dusshera. Người Ấn Độ còn có lễ tết tết Diwali chào mừng Rama trở về sau 14 năm bị lưu đày.

Thế giới xa vời

Nếu em là vầng trăng trên đĩa ngọc
Đời cho em ánh sáng nhiệm màu
Anh xin làm con trai vàng dại dột
Ngậm lấy em lặn xuống đáy khơi sâu.

Nếu em là vì sao đêm giông tố
Mà thiên thần quên bỏ giữa trần gian
Anh xin làm con chim Bằng xây tổ
Đón em rơi từ phía đại ngàn.

Có bao người đã cùng em chung bước
Là từng ấy người đã bỏ em đi
“Cuộc đời phẳng bởi lòng em rất phẳng!”
Anh âm thầm chát đắng buổi phân ly.

Nhưng không trách những con người bạc nghĩa
Trái tim đen ngầm chảy dòng máu tanh
Trong trí nhớ hằn sâu lời giả dối
Môi điêu ngoa thêu dệt thảm chân thành.

Em yêu hỡi, đường trần giương nanh vuốt!
Bước chân non quen dẫm lối xanh tươi
Kìa cây nhọn ẩn mình trong cỏ rậm
Đến khi hay gai độc chết trong người.

Nếu em là khổ đau muôn nghìn kiếp
Trái tim em tê dại bởi căm sầu
Anh sẽ là lời thề băng qua vũ trụ
Đến bên em hôn nhẹ cánh môi nâu.

Dương Lê

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.