Phân tích vẻ đẹp của sông Hương qua ngòi bút của Hoàng Phủ Ngọc Tường trong tác phẩm “Ai đã đặt tên cho dòng sông”

Phân tích vẻ đẹp của sông Hương qua ngòi bút của Hoàng Phủ Ngọc Tường trong tác phẩm “Ai đã đặt tên cho dòng sông”

Phân tích vẻ đẹp của sông Hương qua ngòi bút của Hoàng Phủ Ngọc Tường trong tác phẩm “Ai đã đặt tên cho dòng sông”

  • Mở bài:

Hoàng Phủ Ngọc Tường là một trong những cây bút trưởng thành qua hai cược kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Ông có thế mạnh viết tùy bút. Những tác phẩm của ông ghi nhận đặc sắc vẻ đẹp của non sông đất nước, đồng thời bọc lộ tình yêu nước thiết tha, đằm thắm

“Ai đã đặt tên cho dòng sông này” là bài bút kí xuất sắc của Hoàng Phủ Ngọc Tường khi viết về dòng sông trữ tĩnh, thơ mộng của Huế. Mạch cảm xúc của bài kí chính là vẻ đẹp đặc trưng, riêng biệt của con sông duy nhất chảy qua dòng thành phố Huế. Hoàng Phủ Ngọc Tường đã rất tài tình khi lột tả được hết vẻ đẹp và linh hồn của dòng sông mang đặc trưng của Huế này.

  • Thân bài:

Vẻ đẹp dòng sông được thể hiện qua nhiều góc độ khác nhau:
– Một vẻ đẹp trữ tình, thơ mộng của thiên nhiên.
– Qua vẻ đẹp văn hóa nghệ thuật: Sông Hương gắn liền với âm nhạc, mà đặc biệt là nhã nhạc Cung đình Huế. Sông Hương còn gắn liền với thơ ca. Hình ảnh con sông đã đi vào thơ của của thi nhân bao đời: từ Nguyễn Du, Cao Bá Quát, Bà huyện Thanh Quan, Tản Đà cho đến nhà thơ Tố Hữu. Mỗi nhà thơ có cách cảm nhận riêng mà nhờ con sông Hương hiện lên với nhiều hình ảnh thật lạ, thật đẹp.
– Qua vẻ đẹp lịch sử: Không chỉ nhìn sông Hương từ góc độ văn hóa (một cái nhìn có bề dày truyền thống) mà Hoàng Phủ Ngọc Tường còn nhìn nhận sông Hương từ chiều dài lịch sử. Con sông đã trải qua bao thời đại, đã chảy qua bao nhiêu thăng trầm lịch sử từ nhiều thời đại hào hùng đầy biến động của thời Nguyễn cho đến ngày hôm nay của thời đại Cách Mạng thơ ca.

Với một tâm hồn nghệ sĩ tinh tế, một vốn văn hóa phong phú về Huế, một tình cảm vô cùng thiết tha gắn bó với Huế, nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường đã huy động triệt để mọi tìm năng văn hóa cùng với ngôn từ giàu có của mình để phát hiện, diễn tả vẻ đẹp và chất thơ của Huế, được thể hiện tập trung dòng sông Hương như một biểu tượng của Huế.

Hình tượng con sông Hương đã được nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường khám phá từ nhiều điểm nhìn và nhiều góc độ khác nhau. Trước hết là vẻ đẹp được phát hiện ở cảnh sắc thiên nhiên: con sông có vẻ đẹp “phóng khoáng và man dại”, “rầm rộ”, “mảnh liệt” – một bản trường ca của rừng già khi nó đi qua giữa lòng Trường Sơn; có vẻ đẹp “dịu dàng và trí tuệ” khi trở thành “người mẹ phù sa” của một vùng văn hóa đất đế đô; có vẻ đẹp biến ảo như phản quan nhiều màu sắc của nền trời Tây Nam thành phố: sớm xanh, trưa vàng, chiều tím; có vẻ đẹp “trầm mặc” khi lặng lẽ chảy dưới rừng thông u tịch, với những lăng mộ âm u và kiêu hảnh của các vua chúa triều Nguyễn có vẻ đẹp mang màu sắc triết lí cổ thi, khi đi trong âm hưởng ngân nga của tiếng chuông chùa Thiên Mụ; có vẻ đẹp vui tươi khi đi qua những bãi bờ xanh biết của vùng ngoại ô Kim Long; có vẻ đẹp “mơ màng trong sương khói” khi nó rời xa thành phố để đi qua những nương dâu, lũy trúc và những thảm cau thôn Vĩ Dạ

Sông Hương là một kiệt tác của thiên nhiên hoang dại và trữ tình. Dòng sông chảy qua nhiều vùng thiên nhiên của đất nước (Con sông được nhà văn nhìn nhận trong mối quan hệ mật thiết gắn bó với cảnh sắc thiên nhiên hai bên bờ sông. Khác với cách nhìn nhận miêu tả của Nguyễn Tuân đối với con sông Đà)

Vẻ đẹp của sông Hương cũng được tác giả nhìn nhận trong mối tương quan của nó với những vùng đất, mỗi vùng có một nét đắc trưng riêng… Cũng chính vì vậy mà vẻ đẹp của con sông Hương hiện lên thật đa dạng và phong phú.

Vẻ đẹp của sông Hương còn được nhà văn nhìn nhận từ góc độ văn hóa, lịch sử của quê hương xứ Huế. Tác giả gắn sông Hương với âm nhạc cổ điển Huế, với không gian nhã nhạc cung đình – một di sản văn hóa thế giới được Unessco công nhận. Sông Hương cũng là đối tượng thẩm mĩ, là nguồn cảm hứng của thi nhân bao đời nay. Do vậy, còn có cả một dòng thi ca về sông Hương. Trong cái nhìn tinh tế của Tản Đà; sông Hương là “dòng sông trắng, lá cây xanh”. Trong cái hùng tâm tráng trí của Cao Bá Quát, dòng sông như “kiếm dựng trời xanh”. Trong nổi “quan hoài vạn cổ” của Bà huyện Thanh Quan, Hương Giang luôn in “Trời chiều bản làng bóng hoàng hôn”. Trong cái nhìn lạc quan, “cái nhìn phục sinh” của Tố Hữu thì “Sông Hương quả thật là kiều, rất kiều”.

Sông Hương được tác giả nhìn nhận từ góc độ lịch sử, nó là hiện thân, là bộ mặt, là linh hồn của xứ Huế. Sông Hương gắn liền với lịch sử của đất cố đô; từ thuở xa xưa, nó là dòng sông biên thùy với nước Đại Việt. Trong sách “Dư địa chí” – Nguyễn Trãi, là dòng sông thiêng với cái tên Linh Giang cổ kính. Sông Hương cũng từng soi bóng kinh thành Phú Xuân của Nguyễn Huệ; từng chứng kiến những ngày xôi nổi CMT8-1945; rồi chiến dịch Mậu Thân 1968.

  • Kết bài:

Hoàng Phủ Ngọc Tường cũng vẽ con sông Hương bằng ngôn ngữ nghệ thuật tạo hình với rất nhiều động từ chỉ hoạt động: “vòng qua thềm đất bãi Nguyệt Biều, Lương Quán rồi đội ngột vẻ một đường cong thật tròn…”. Trong tác phẩm, nhà văn cũng sử dụng nhiều từ láy tạo hình, xuất hiện với tần số cao như: lặng lờ, lững lờ, bồng bềnh, ngập ngừng, lô xô, sừng sửng, lập lòe,… Và những so sánh tạo hình như: “dòng sông như thành quách”, “mềm như tấm lụa”, “những chiếc thuyền ngược xuôi chỉ bé vừa bằng con thoi”, rồi “nhỏ nhắn như những vầng trăng non”,…

theo http://duongleteach.com

Give a Comment