Phân tích khổ 1 bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh

phan-tich-kho-1-bai-tho-sang-thu-cua-huu-thinh

Cái đặc sắc ở bài thơ Sang thu không phải là hình ảnh mùa thu về mà là cảm xúc tinh tế của con người trước khoảnh khắc giao thời của đất trời. Bởi viết về mùa thu, xưa nay thơ ca đã có quá nhiều bài thơ hay rồi. Nguyễn Khuyến với chùm ba bài thơ mùa thu, được coi là tuyệt tác; Lưu Trọng Lư lắng động trong Tiếng thu, Xuân Diệu sôi nổi với Đây màu thu tới. Và còn bao nhiêu bài thơ khác nữa.

Khổ 1 bài thơ Sang thu ghi nhận tín hiệu báo thu về, bề ngoài có vẻ như ngẫu nhiên, nhưng thực chất, nhà thơ đã lựa chọn hình ảnh thật kĩ lưỡng:

“Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về “.

Thiên nhiên được cảm nhận từ những gì vô hình (hương, gió), mờ ảo (sương chùng chình), nhỏ hẹp và gần (ngõ). Đó là những cảm nhận rất riêng, rất tinh tế của một tâm hồn nhạy cảm, vốn nặng lòng với miền quê bình dị.

Đầu tiên là sự cảm nhận về hương vị. Cái hương ổi chín thường khó đọng lại trong những cơn gió nồm nam thổi mạnh của mùa hè, giờ đây bỗng “phả vào trong gió se”, đem đến hương vị dịu ngọt, đằm thắm của mùa thu khiến nhà thơ ngạc nhiên đến ngỡ ngàng trước sự thay đổi của thiên nhiên.Từ “phả” là động từ mạnh diễn tả mùi hương ổi thơm nồng nàn lan toả.

Gió se là gió nhẹ, khô và hơi lạnh, gió của mùa thu. Gió báo hiệu mùa thu đã đến. Gió se mang theo hương ổi của đồng quê. Nhận ra trong gió có hương ổi là cảm nhận tinh tế của một người sống giữa đồng quê và nhà thơ đã đem đến cho ta một tín hiệu mùa thu dân dã mà thi vị, ông đã phát hiện ra một nét đẹp thật đáng yêu của mùa thu vùng nông thôn đồng bằng Bắc Bộ.

Trong “Sang thu”, dấu hiệu đầu thu là hương ổi, làn gió và sương thu. Nhưng không phải là “sương thu man mác đầu ghềnh” của Tản Đà mà là : “Sương chùng chình qua ngõ”- một hình ảnh lung linh huyền ảo. Không còn là những hạt sương mà đã là một màn sương mỏng nhẹ trôi, đang chuyển động chầm chậm nơi đường thôn ngõ xóm. “Chùng chình”là từ láy gợi hình diễn tả hành động chậm chạp như là cố ý chậm lại. Nhà thơ đã thổi hồn vào câu thơ khiến cho màn sương thu chứa đầy tâm trạng, như người đi còn vương vấn, ngập ngừng khi qua ngõ nhà ai……

Cảm nhận phút giao mùa sang thu là sự ngỡ ngàng. Do ngỡ ngàng nên cả khứu giác, cả xúc giác và thị giác đều như mách bảo thu về mà vẫn chưa thể tin, chưa dám chắc. Từ “hình như” là sự phỏng đoán nửa tin, nửa ngờ, là cái ngỡ ngàng, ngạc nhiên trong cái cảm xúc bâng khuâng, xao xuyến của thi sĩ. Qua đó, ta hiểu tâm hồn nhà thơ nhạy cảm, yêu thiên nhiên, yêu hương thu với tình yêu tha thiết.

Khổ thơ mở ra cánh cửa vào thu. Cánh cửa ấy cứ khép khép mở mở tựa như rón rén, tựa như hân hoan, chờ đợi rồi cuối cùng mở toan ra, một bầu thu đầy ắp tràn ngập đất trời và lòng người. Cảm xúc của nhà thơ có sức mạnh truyền tải đến người đọc lòng rạo rực, đón chờ và tận hưởng khí thu, sắc thu, sông thu, trời thu bát ngát, mênh mong ở khổ thơ tiếp theo.

Bình luận: