Những thay đổi trong chương trình và SGK Ngữ văn mới của Bộ GD&ĐT cần chú ý

thay-doi-sgk-ngu-van

Theo kết luận phiên họp chính phủ thường kì, tháng 9/2017, Thủ tướng chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã nhất trí với đề xuất của Bộ GD&ĐT về việc lùi thời gian 1 năm cho việc thực hiện chương trình SGK mới. Theo đó, nếu được quốc hội thông qua, chương trình SGK sẽ bắt đầu triển khai từ năm hoặc 2019-2020.

Hiện nay, chương trình và SGK Ngữ văn đã được dự thảo xong. Sắp tới, Bộ sẽ đưa ra bàn thảo và xin ý kiến của công luận. Sau khi lấy ý kiến xong, Bộ sẽ xem xét và chính thức triển khai chương trình.

Với việc bố trí lại chương trình phù hợp với điều kiện dạy và học trong thời đại mới, Chương trình và SGK Ngữ văn có nhiều thay đổi lớn.

Trước hết là số tiết dạy môn học Ngữ văn ở mỗi khối lớp có nhiều thay đổi.

Theo bản dự thảo, số tiết học ở mỗi khối lớp cũng được điều chỉnh sao cho phù hợp. Cụ thể như sau:

– Lớp 1 có   12 tiết/tuần
– Lớp 2 có   10 tiết/tuần
– Lớp 3 có   8 tiết/tuần
– Lớp 4 có   7 tiết/tuần
– Lớp 5 có   7 tiết/tuần
– Lớp 6 có   4 tiết/tuần
– Lớp 7 có   4 tiết/tuần
– Lớp 8 có   4 tiết/tuần
– Lớp 9 có   4 tiết/tuần.
– Lớp 10 có 8 tiết/tuần
– Lớp 10 có 3 tiết/tuần
– Lớp 11 có 3 tiết/tuần
– Lớp 12 có 3 tiết/tuần

Ngoài ra, ở THPT, mỗi lớp có thêm 35 tiết chuyên đề tự chọn. Nội dung chuyên đề tự chọn gồm các chuyên đề tiếp nhận văn bản và các chuyên đề tạo lập văn bản. Nội dung bài học các chuyên đề do giáo viên và học sinh tự chọn. Đồng thời chịu trách nhiệm triển khai thực hiện trong suốt năm học.

Chương trình Ngữ văn mới không quy định cụ thể các văn bản văn học được dạy học theo từng khối lớp. Tuy vậy, một số tác phẩm bắt buộc phải dạy học trong nhà trường được xác định rõ ràng như:

Nam quốc sơn hà (tương truyền của Lý Thường Kiệt).
Hịch tướng sĩ (Trần Quốc Tuấn)
Bình Ngô đại cáo (Nguyễn Trãi)
Truyện Kiều (Nguyễn Du)
Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc (Nguyễn Đình Chiểu)
Tuyên ngôn độc lập (Hồ Chí Minh)

Như thế, không có nghĩa là chỉ dạy các tác phẩm nêu trên. Mà dạy và học tác phẩm nào phải căn cứ vào yêu cầu cần đạt đã nêu ra trong chương trình mà xác định và lựa chọn. Ngoài ra, tùy từng địa phương mà giáo viên có những lựa chọn phù hợp và hiệu quả. 

Vì thế, để các tác giả SGK và giáo viên tham khảo, hình dung được độ khó, độ dài và sự thích hợp về thể loại, đề tài của văn bản đối với tưng lớp học, chương trình Ngữ văn mới có kèm theo phần phụ lục các văn bản được khuyến nghị dạy học trong nhà trường cho mỗi lớp hoặc nhóm lớp. Các tác giả SGK và thầy cô giáo có thể dựa vào đó học tự mình tìm các văn bản tương tự để biên soạn và giảng dạy cụ thể.

Những định hướng lụa chọn văn bản ngoài chương trình SGK trong việc giảng dạy môn Ngữ văn

Theo định hướng ấy, giáo viên và học sinh có thể tự lựa chọn những tác phẩm (ngoài SGK) để trao đổi trên lớp. Tuy nhiên, việc lựa chọn phải thận trọng và dựa vào một số tiêu chí như:

– Văn bản phải phục vụ trực tiếp cho việc phát triển các năng lực và phẩm chất theo mục tiêu, yêu cầu cần đạt của chương trình.

– Văn bản phải phù hợp với kinh nghiệm, năng lực nhận thức, đặc điểm tâm sinh lí, mối quan tâm của học sinh ở từng lớp học, cấp học. Qua văn bản, giúp học sinh có hứng thú học tập. Bài học giúp học sinh rèn luyện năng lực đọc, viết, nghe, nói và có niềm vui trong học tập. Từ đó tiến đến rèn luyện năng lực tạo lập văn bản. Giáo viên cần cân nhắc thỏa đáng đến dung lượng và độ phức tạp (nội dung, nghệ thuật, ngôn ngữ biểu đạt) của ngữ liệu.

– Văn bản có giá trị đặc sắc về nội dung và nghệ thuật. Nhất là có tính chuẩn mực và sáng tạo về ngôn ngữ. Mục đích nhằm nuôi dưỡng ở học sinh tình yêu đối với văn học và niềm vui đọc sách.

– Giáo viên cần chú trọng các ngữ liệu phản ánh được thành tựu về tư tưởng, văn học, văn hóa dân tộc. Đó là các văn bản thể hiện tinh thần yêu nước, độc lập dân tộc, ý thức về chủ quyền quốc gia. Tăng tỉ lệ các văn bản đậm tính nhân văn, giáo dục lòng nhân ái, khoan dung. Cũng cần tăng cường các văn bản giáo dục tình yêu cuộc sống, hướng đến chân – thiện – mĩ. Tăng cường giáo dục tình yêu thiện nhiên, tinh thần hội nhập quốc tế, hướng đến những giá trị phổ quát của nhân loại.

Giáo viên và học sinh cần chuẩn bị những gì khi học với chương trình và SGK Ngữ văn mới?

Học sinh lớp 6 và lớp 10 có thể sẽ bị ảnh hưởng bởi sự xáo trộn ít nhiều trong nội dung và phương pháp do sự khác nhau giữa chương trình và SGK cũ và mới.

Tuy nhiên, chương trình SGK mới chủ trương kế thừa và phát triển những ưu điểm của chương trình và SGK hiện hành. Thế nên sự thay đổi về nội dung là không nhiều. Thay đổi lớn nhất là phương pháp dạy và phương pháp học, việc kiểm tra, đánh giá.

Chính vì thế, để đón nhận tốt nhất chương trình Ngữ văn mới, học sinh cần phải tìm hiểu định hướng đổi mới cơ bản của chương trình Ngữ văn. Bắt đầu từ mục tiêu, nội dung, đến phương pháp dạy học và cách kiểm tra, đánh giá.

Chương trình và SGK mới sẽ được tổ chức giới thiệu vào đầu năm học của các lớp thay đổi theo chương trình mới. Ngoài ra, trong những năm gần đây, Bộ GD&ĐT đã chủ trương đổi mới dạy và học nói chung và dạy học môn Ngữ văn trong nhà trường theo hướng phát triển năng lực người học.

Mục đích đổi mới ấy là nhằm làm chuyển biến hiệu quả dạy học hiện hành. Từ đó giúp giáo viên và học sinh tiếp cận dần với chương trình đổi mới sắp tới. Vì thế, việc tìm hiểu và tham gia tích cực theo định hướng đổi mới hiện hành cũng là một cách chuẩn bị đón chương trình và SGK mới.

Mỗi giáo viên cũng cần phải tích cực đổi mới năng lực giảng dạy phù hợp với chương trình giảng dạy mới. Trước tiên là xác định cho được mục đích: dạy học Ngữ văn để làm gì? Dạy học Ngữ văn như thế nào? Câu trả lời cần gắn với bối cảnh và mục tiêu, yêu cầu của một thời kì mới, bắt nhịp được với xu thế quốc tế và phù hợp với thực tiễn Việt Nam.

(Viết theo nội dung bài trả lời phỏng vấn của PGS.TS. Đỗ Ngọc Thống đăng trên báo Văn học và Tuổi trẻ, số tháng 10(389) /năm 2017 ).

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.