Hàn Mặc Tử và bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ

han-mac-tu-va-bai-tho-day-thon-vi-da

Lúc làm ở sở Đạc Điền Quy Nhơn, qua Hoàng Tùng ngâm, Hàn Mặc Tử quen với Hoàng Tùng Ngâm, một người ở Huế. Những lần qua lại bàn luận chuyện thơ ca ở nhà Hoàng Tùng Ngâm, Hàn Mặc Tử đã quen với Hoàng Cúc, một người chị họ của Hoàng Tùng Ngâm thường qua lại nơi đây. Ngay cái nhìn đầu tiên, Hàn Mặc Tử đã đem lòng si mê cô gái vừa xinh đẹp, dịu hiền vừa có chất giọng Huế ngọt ngào này.

Hàn Mặc Tử đã làm rất nhiều bài thơ gửi tặng Hoàng Cúc. Có lẽ, Hoàng Cúc cũng hiểu rõ tấm chân tình của chàng thi sĩ, nhưng người Huế thanh lịch, thường hay e then, ngại ngùng ít khi biểu lộ tình ý. 

Cuộc tình dang dở, vo tròn lại trong tim khi Hàn Mặc Tử rời bỏ Sở Đạc Điền vào Sài Gòn làm báo. Sau đó Hoàng Cúc theo cha về Vĩ Dạ sống như một tu sĩ. Hàn Mặc Tử vẫn ôm ấp trong lòng mối tình xưa cũ. Đến khi, anh bị bệnh nằm ở nhà thương Quy Hòa, một hôm Hoàng Tùng Ngâm mang đến cho anh một tấm thiệp nói của Hoàng Cúc gửi tăng, anh vô cùng xúc động. Tấm thiệp có in hình thôn Vĩ Dạ buổi sớm mai với sương mờ bãng lãng. Từ bức tranh ấy, Hàn Mặc Tử đã cảm tác nên bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ.

Mở đầu bài thơ là lời trách móc, hờn dỗi của người con gái:

“Sao anh không về chơi thôn Vĩ?
Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên.
Vườn ai mướt quá xanh như ngọc
Lá trúc che ngang mặt chữ điền.”

Đúng hơn, đó là lời mời gọi trở về với xứ Huế mộng mơ. Cảnh sắc xứ Vĩ Dạ hiện ra tươi xanh, thanh bình đến ngỡ ngàng. Có ánh nắng mới trên hàng cau vút cao, có màu của vườn xanh như khảm ngọc, có hình khối hài hòa của khóm trúc, có con người trong nụ cười duyên. Đó là một bức tranh vô cùng sinh động rực rỡ, được tái hiện như một giấc mơ. Cũng chỉ là giấc mơ thôi, nên phút chốc Hàn Mặc Tử nhận ra điều đó và trở về với nỗi buồn thảm mênh mang:

“Gió theo lối gió, mây đường mây,
Dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay…
Thuyền ai đậu bến sông Trăng đó,
Có chở trăng về kịp tối nay?”

Không gian, thời gian chuyển đổi không ngừng. Vừa mới nơi vườn xanh đã điHanfn với trời rộng sông dài, trăng khuya. Bởi cảnh chỉ là ảo ảnh nên mới có sự chuyển đổi nhanh đến như vậy. Hụt hẫng trước mối tình đơn phương, Hàn cảm thấy bị chia cách muôn trùng. Đó có lẽ là nỗi đau thương của một tình yêu không được đón nhận. Gần đây mà sao như rất xa, xa đến tít mù. Nhà thơ rơi vào trạng thái chơi vơi, lơ lửng của tinh thần trong cơn mộng mị:

“Thuyền ai đậu bến sông trăng đó
Có chở trăng về kịp tối nay?”

Như muốn níu giữ một chút gì đó còn lại cho tinh thần, nhà thơ khao khát được trở về. Trở về với trăng là trở về với cái đẹp nguyên sơ của bản thể, gạt lọc hết mội ố bẩn, tầm thường để lấy cái tinh hoa, thần thía của sắc đẹp. Và càng khát khao, càng thấy xa xôi vời vợi. Đến lúc này hình bóng thật sự đã trôi vào ảo ảnh:

“Mơ khách đường xa, khách đường xa
Áo em trắng quá nhìn không ra…
Ở đây sương khói mờ nhân ảnh
Ai biết tình ai có đậm đà?”

“Áo em trắng quá nhìn không ra” hay là lòng em trong sạch quá anh không thể với tới. Có một chút oán trách trong lời thơ bi ai. Ở đây, Hàn Mặc Tử trách cuộc đời chứ không phải trách Hoàng Cúc. Bởi số phận đã khiến nàng phải là một trinh nữ suốt đời phụng sự cho chúa, không thể có ái tình.

Có thể rất rõ ràng nhưng Hàn Mặc Tử vẫn chưa hiểu là người con gái ấy có động lòng bởi tấm chân tình của mình không. Vì phép lịch sự chàng không dám hỏi và có hỏi thì cũng không ai trả lời. Câu hởi không lời đáp “Ai biết tình ai có đậm đà” mãi mãi là một nỗi ám ảnh trong lòng thi nhân. Chàng chỉ biết ôm mối tình tuyệt vọng và đau khổ trong mỗi đêm trăng lên.

Bài thơ ngắn ngủi nhưng chất chứa biết bao cảm xúc. Hàn Mặc Tử đã tài tình dồn nến tâm tư ấy trong ba khổ thơ ngắn ngủi. Có lẽ, đây là một cuộc tự vấn chính tâm hồn mình để đoạn tuyệt với cuộc tình vốn đã phôi phai chăng?

theo https://duongleteach.com

Chơi vơi

Một âm vang nhè nhẹ
Nghe như lời của đêm
Một cánh ngô đồng rụng
Một chồi non đương lên.

Lối xưa mờ sắc cỏ
Còn đây dấu chân quen
Tiếng chim chiều bỡ ngỡ
Đêm lạc vào phố đêm.

Những ngày yêu xa xăm
Băng qua miền huyền thoại
Vớt nỗi buồn diệu vợi
Rớt xuống đời lặng câm.

Gió buồn rung khẽ lá
Đưa hương vào xa xôi
Gửi tình em về muộn
Ta đêm dài chơi vơi.

Dương Lê

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.